بررسی وضعیت: انجمن پتانک و بولز

انجمن پتانک و بولز به عنوان تنها مرجع قانونی و متولی رشته‌های تحت پوشش خود در ایران شامل فعالیت‌های ورزشی تحت عنوان پتانک، بولز، آیس‌استوک، بولس و اکستریم می‌باشد که هریک در جهان دارای ساختار جداگانه‌ای به شرح ذیل می‌باشند. ساختار به این شکل است:

• فدراسیون‌های جهانی، فدراسیون‌های قاره‌ای و فدراسیون‌های ملی هر کشور.
• فدراسیون جهانی پتانک و بولز: World Petanque & Bowls Federation
• فدراسیون بین‌المللی پتانک: Fédération Internationale de Pétanque et Jeu Provençal
• کنفدراسیون بین‌المللی بولز: International Bowls Confederation
• فدراسیون بین‌المللی ورزش آیس‌استوک: International Federation Icestocksport
• فدراسیون بین‌المللی بولس: Fédération Internationale Boules

با توجه به اینکه این رشته‌های ورزشی در جهان در فدراسیون‌های مختلف فعال هستند، کنفدراسیون‌های آسیایی نیز تحت عناوین (AOSBC، ABSC، IFAF ASIA، AOBC، IFAO، APSBC) بر توسعه و برگزاری مسابقات رسمی در سطح قاره نظارت دارند و مسابقات این کنفدراسیون‌ها مهم‌ترین رویدادها برای ورزشکاران در سطح قاره‌ای می‌باشد.

این ورزش‌ها در اروپا، آسیا، خاورمیانه، استرالیا، آفریقا و آمریکا بسیار محبوب است.

• فرانسه خاستگاه پتانک؛
• ایتالیا و اسکاتلند خاستگاه بولز؛
• آلمان و اتریش خاستگاه آیس استوک؛
• فرانسه و ایتالیا خاستگاه بولس؛
• ایران، چک و ایالات متحده نیز خاستگاه اکستریم.

کشورهای جنوب شرق آسیا نیز به واسطه حضور این رشته‌ها در SEA Games فعالیت گسترده‌ای دارند. فدراسیون‌های جهانی آن‌ها نیز که جزو 26 فدراسیون بین‌المللی مؤسس گایسف در سال 1967 بوده‌اند، از سال 1985 عضو کامل IOC بوده و علاوه بر این جزو برنامه رسمیWorld Games ، Humanitarian Games، بازی‌های رسمی شورای المپیک آسیا، بازی‌های همبستگی اسلامی، بازی‌های مشترک‌المنافع، بازی‌های المپیک ویژه و غیره بوده و با بیش از 170 کشور عضو خود، تاکنون بیش از 70 دوره مسابقات قهرمانی جهان و بیش از 60 دوره مسابقات قاره‌ای زنان، مردان و جوانان برگزار نموده‌اند.

تعریف فعالیت ورزشی:

رشته‌های این انجمن چندورزشی، ماهیت تمرکزی قدرتی هیبریدی دارند و امروزه به صورت گسترده در سطح جهان انجام می‌شوند:

تعریف پتانک و نحوه بازی: ورزش فرانسوی پتانک که اولین تورنمنت رسمی آن به سال 1910 در لاسیوتات باز می‌گردد، پرمخاطب‌ترین رشته تحت پوشش انجمن می‌باشد. در استایل کلاسیک هدف آن نزدیک کردن گوی‌ها به جک در حالت ثابت و ایستاد است. در استایل شوتینگ تمرکزی هدف پرتاب گوی‌ها به سوی اهداف ثابت (گوی - جک) به منظور ثبت رکورد است.              

تعریف بولز و نحوه بازی: ورزش ایتالیایی اسکاتلندی بولز که مسابقات رسمی آن در سه فرمت تابستانی، زمستانی (روی برف) و ساحلی انجام می‌شود، بیشترین توسعه را در سطوح دانشگاهی در پنج قاره تجربه نموده است. در استایل کلاسیک هدف آن نزدیک کردن گوی‌ها به جک/پالینو است. در استایل شوتینگ تمرکزی هدف پرتاب گوی‌ها به سوی اهداف ثابت (گوی - پالینو) به منظور ثبت رکورد است.               

تعریف آیس‌استوک و نحوه بازی: ورزش آلمانی اتریشی آیس‌استوک که نخستین مسابقه رسمی آن کمی قبل از کریسمس 1192 بر روی رودخانه یخ‌زده دانیوب در وین برگزار گردید، دار ای دو فرمت کلی زمستانی (روی یخ) و تابستانی (آسفالت - بتن) است و در آن شاخه دیستنس برای رقابت رکوردی- قدرتی نیز بسیار محبوبیت دارد. در تیمی و تارگت هدف نزدیک کردن استوک‌ها به دائوبه است و در دیستنس نیز پرتاب به دورترین مسافت اولویت دارد.                 

تعریف بولس و نحوه بازی: ورزش فرانسوی ایتالیایی بولس که در دوران باستان توسط سربازان و ملوانان رومی به پروونس فرانسه آورده شد، اولین باشگاه رسمی خود را در سال 1854 در فرانسه تأسیس نمود. مسابقات به صورت انفرادی، دو نفره، دو نفره میکس، سه نفره، چهار نفره و چهار نفره میکس انجام می‌شود. در استایل در استایل شوتینگ تمرکزی هدف پرتاب گوی‌های فلزی به سوی اهداف ثابت (گوی - جک) به منظور ثبت رکورد است. در بولس مسابقات استایل شوتینگ پیشرونده نیز برگزار می‌شود که در آن پرتاب توامان با دویدن در یک راند ۵ دقیقه‌ای انجام می‌شود.                 

تعریف اکستریم و نحوه بازی: ورزش اکستریم دارای شاخه‌های فلگ، پارتیان، تیکل، سیبل و کَست بوده که طراحی بخشی از آن از ایده پرتاب‌های مهیج به سمت اهداف معلق و پروازی نشأت گرفته بود، دارای مسابقات رسمی قهرمانی جهان بوده و سازماندهی جام جهانی آفلاین در دوران پاندمی کرونا توسط ایران نیز یکی از نقاط عطف تحول آن به شمار می‌آید. اکستریم علاوه بر ماهیت هیبریدی آن، دارای رقابت‌های مبتنی بر انواع پرتاب‌های کیفی به سمت اهداف پروازی، معلق و مهیج و حمل توپ به سمت زمین تیم رقیب است.            

کرسی‌های بین‌المللی ایران:

انجمن پتانک و بولز دارای 11 کرسی اثرگذار قاره‌ای و جهانی منجمله عضویت در هیأت اجرایی کنفدراسیون جهانی و دبیرکلی آسیا-اقیانوسیه بوده و به عنوان مرکز توسعه ورزش‌های تحت پوشش در منطقه آسیای میانه و غربی با اعلام رسمی فدراسیون‌های بین‌المللی مربوطه شناخته می‌شود. رئیس این انجمن نیز علاوه بر دارا بودن 8 کرسی، به عنوان عضو کمیته سازماندهی بازی‌های همبستگی اسلامی فعالیت داشته است.

عناوین قهرمانی بین‌المللی کسب شده توسط ایران:

این انجمن بالغ بر 68 عنوان قهرمانی از میادین بین‌المللی، آسیایی و جهانی را کسب نموده است و تنها نهاد ملی در قاره آسیا است که هم‌زمان در سه رشته پتانک، بولز و آیس‌استوک دارای عناوین قهرمانی آسیا می‌باشد. از مهم‌ترین عناوین قهرمانی کسب شده توسط این انجمن می‌توان به دو مدال برنز پتانک زنان آسیا در دسته جام ملت‌ها در کوالالامپور و بانکوک، پنج مدال نقره و برنز در جام جهانی پتانک، کسب مدال برنز بولز جوانان آسیا-اقیانوسیه در کوتاهارو، کسب 10 مدال طلا، نقره و برنز بین‌المللی و آسیایی بولز و آیس‌استوک به میزبانی ایران و ده‌ها عنوان قهرمانی در تورنمنت‌های بین‌المللی تقویم رسمی فدراسیون‌های جهانی اشاره نمود.

فعالیت رشته‌های فوق در ایران:

در ایران هم ضمن فعالیت گسترده ملی این انجمن، در همدان، تهران، سمنان، بوشهر، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، خوزستان، کرمان، قم، فارس، گلستان، هرمزگان، گیلان، اصفهان، یزد، کردستان، مرکزی، مازندران، کرمانشاه، لرستان و زنجان انجمن‌های استانی فعالی وجود دارد. انجمن برنامه راهبردی برای توسعه خود در سطح کشور پیاده‌سازی نموده و تا پایان سال 1404، هفده دوره مجمع عمومی سالیانه وفق اساسنامه خود و شانزده دوره مسابقات قهرمانی کشور وفق تقویم مصوب در شهرهای مختلف برگزار نموده است. در استان‌هایی که زمینه‌های لازم مثل وجود هر یک از مناطق ساحلی، آیس رینک، باغ‌های بزرگ با درختان دارای تنه بلند، سالن‌های چند منظوره یا پارک‌هایی با فضای مناسب فرآهم باشد، هیأت‌های استانی راحت‌تر اقدام به برگزاری فعالیت می‌کنند. در ایران انجمن رسمی ملی این رشته هرساله رقابت‌های قهرمانی ملی برگزار نموده و تیم‌های ملی خود را نیز به میادین بین‌المللی و مسابقات قهرمانی جهان اعزام می‌نماید.

با تأسیس و شروع به فعالیت این تشکیلات در ایران در سال 1388 و سپس پیگیری‌های دکتر جاسم منوچهری بنیان‌گذار آن، طی درخواست وزارت ورزش و جوانان مجوز فعالیت این رشته ورزشی را مورخ 01/07/1391 صادر و در فهرست رشته‌های ورزشی مورد تائید آن وزارتخانه قرار داد.

با توجه به تغییر ساختار و نام کنفدراسیون جهانی ورزش‌های بولس (CMSB) به فدراسیون جهانی پتانک و بولز (WPBF) به منظور برندسازی مجدد (به استناد وب‌سایت کمیته بین‌المللی المپیک) وفق صورتجلسه مجمع عمومی فدراسیون جهانی (به استناد صورتجلسه مجمع عمومی برگزار شده در شهر سانتاسوسانا اسپانیا)، اقدام مشابه به فدراسیون‌های ملی با هدف ایجاد نظامی متحد و یکپارچه تکلیف گردیده است. لذا با توجه به تغییر ساختار بین‌المللی فدراسیون‌های بین‌المللی رشته‌های تحت پوشش این انجمن و عضویت آن از سال 2009 تاکنون در فدراسیون‌های جهانی یادشده، هفدهمین مجمع عمومی انجمن با تغییر نام انجمن بولس و پتانک به انجمن پتانک و بولز جمهوری اسلامی ایران جهت ادامه فعالیت موافقت نمود که این تغییر به تائید رسمی فدراسیون‌های جهانی مربوطه و معاونت توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش و جوانان نیز رسیده است.